Chở xuân về nhà: Khi chợ Tết đánh thức ký ức bằng hương và sắc
Xuân đến lặng lẽ trên chiếc xe đạp, cành đào buộc khẽ và túi quýt cam rực màu may mắn. Chợ Tết trở thành bến đỗ ký ức, nơi một “dấu hiệu mùa mới” đủ làm tổ ấm bừng sáng.
Có những mùa xuân không đến bằng tiếng pháo. Không cần pháo hoa. Không cần một khoảnh khắc “lễ hội” để chứng minh rằng năm mới đã chạm cửa. Mùa xuân đôi khi chỉ đến bằng một chuyển động chậm. Một chiếc xe đạp len qua phố. Một cành đào được buộc cẩn thận sau yên. Một túi quýt cam đỏ rực, gọn ghẽ như mang theo lời chúc.
Thành phố vì thế đổi nhịp. Nhẹ hơn. Thơm hơn. Sáng hơn. Cảm giác ấy khó đo bằng con số, nhưng dễ nhận ra trên gương mặt người. Ai cũng đi nhanh, nhưng khi thấy một cành đào lắc nhẹ trong gió, ta lại tự dưng bước chậm. Như thể mùa mới có quyền “giảm tốc” mọi thứ, ít nhất là trong vài phút.
Tôi gặp xuân ở một góc phố như vậy. Không phải sân khấu. Không phải banner mừng năm mới. Chỉ là một người đàn ông chở đào. Đôi tay anh giữ tay lái bình thản. Cành đào sau lưng hồng phơn phớt, mảnh như lớp phấn của mùa mới. Đào không rực rỡ kiểu phô trương. Nó có vẻ đẹp “nhìn gần mới thấy”. Một sắc hồng mỏng. Một cánh hoa mở ra mềm. Mọi thứ như cố tình không vội.
Đào nở chậm. Và chính cái chậm ấy làm nên chất xuân. Người ta vẫn nói mùa xuân là để ngắm. Nhưng nếu đứng đủ lâu, bạn sẽ hiểu xuân còn là để chạm. Chạm vào bầu không khí vừa se lạnh. Chạm vào mùi hương rất khẽ, như một lời nhắc. Chạm vào cảm giác thời gian đang lùi lại một nấc, để con người kịp thở.
Có lúc tôi nghĩ, mùa xuân là nghệ thuật của những điều nhỏ. Nhỏ đến mức ta có thể bỏ qua nếu quá bận. Một làn gió đi ngang. Một chú ong lướt qua nhành đào. Một tiếng rao xa. Nhưng khi chúng gặp nhau đúng lúc, bức tranh bỗng có nhịp sống.
Rồi xuân dẫn ta tới chợ Tết. Chợ Tết luôn có một lực hút lạ. Nó không chỉ là nơi mua bán. Nó giống một “bến đỗ”. Người ta ghé vào đó như ghé vào một đoạn ký ức đã từng sống qua. Có người đi để mua một cành đào. Có người đi để ngửi mùi hoa bưởi. Có người đi vì muốn nghe tiếng người gọi nhau sửa soạn.
Chợ Tết rực lên bằng màu sắc. Cam quýt được bọc trong sắc đỏ. Nhìn xa giống những gói lời chúc xếp ngay ngắn. Những bó hoa đỏ thắm nằm chồng lên nhau như những đốm lửa nhỏ. Chậu quất sai trái đứng thành hàng. Lá xanh, quả vàng, nhìn thôi đã thấy “có lộc”. Đó là một thứ niềm tin mềm, không giáo điều. Chỉ là một cảm giác: nhìn thứ gì căng đầy, ta cũng muốn lòng mình đầy theo.
Nhưng chợ Tết không chỉ rực. Chợ Tết còn thơm. Thơm theo cách rất Việt. Rất sạch. Rất “mùa”. Những thúng hoa bưởi trắng đầy nụ, chưa nở mà đã ngát. Mùi ấy không hăng. Không gắt. Nó thanh và trong, như kéo ta về căn bếp cũ. Về chiếc áo mới phơi nắng. Về tiếng người thân gọi nhau dọn dẹp, sắp mâm, sửa soạn.
Tôi nhìn người bán hoa làm việc. Họ cúi xuống tỉa lá. Chỉnh chậu. Nâng niu từng cành như nâng một niềm vui có hình. Cái nâng niu ấy khiến mọi thứ trở nên “tử tế”. Và trong những ngày cuối năm, chữ “tử tế” có giá trị hơn ta tưởng. Nó không nằm ở lời nói lớn. Nó nằm ở động tác nhỏ, lặp lại mỗi ngày: lau một chiếc lá, chỉnh một cành hoa, buộc lại sợi dây cho chắc.
Có những người mua nhanh. Chọn xong là đi. Nhưng cũng có người đứng lâu. Nhìn. Cân nhắc. Như đang chọn một “dấu hiệu” cho năm mới. Một cành đào hợp với góc nhà. Một chậu quất hợp với hiên. Một ít hoa bưởi hợp với bàn thờ. Những lựa chọn ấy nghe đơn giản, nhưng thật ra là một nghi thức. Nghi thức làm mới tổ ấm.
Và đó là lúc câu “chở xuân về nhà” hiện ra rõ nhất. Chở xuân không chỉ là chở hoa và quả. Chở xuân là mang về một trạng thái. Một lời hứa thầm. Ta chọn một thứ tượng trưng cho mùa mới, đặt nó vào góc phòng, rồi để ngôi nhà tự thay đổi.
Khi cành đào yên vị trong bình, không gian như được “đổi màu”. Ánh sáng trong nhà bỗng ấm hơn. Không phải vì đèn sáng hơn, mà vì mắt mình nhìn khác đi. Khi chậu quất đứng cạnh hiên, ta có cảm giác cửa nhà rộng hơn. Như thể may mắn cũng cần một lối đi.
Những điều ấy nhỏ thôi. Nhưng đủ làm lòng người rạng rỡ. Cái hay của xuân là vậy. Nó không đòi ta phải làm điều lớn lao. Nó chỉ cần ta quyết định chăm chút. Một chút cho góc nhà. Một chút cho bàn ăn. Một chút cho tâm trí.
Ở thành phố, người ta dễ quên nghi thức. Cuộc sống nhanh. Danh sách việc cần làm dài. Nhưng chợ Tết mỗi năm vẫn xuất hiện như một lời nhắc rất mềm: hãy chậm lại, dù chỉ một buổi. Hãy để mắt mình chạm vào màu xanh của lá quất, màu hồng của cánh đào, màu cam của quýt, màu trắng của hoa bưởi. Hãy để mùi hương kéo mình về phía những điều đáng nhớ.
Có một khoảnh khắc tôi thích nhất khi đi chợ Tết. Đó là lúc xách túi bước ra khỏi chợ. Trên tay là một ít “mùa mới”. Có thể chỉ là vài trái quýt. Có thể là một bó hoa đỏ. Có thể là một nhành đào nhỏ. Nhưng cảm giác thì luôn giống nhau: mình đang mang về một niềm vui cụ thể.
Niềm vui cụ thể khác với niềm vui mơ hồ. Nó nhìn thấy được. Sờ được. Đặt xuống được. Và khi đặt nó vào nhà, nhà cũng thay đổi theo. Không phải vì nhà rộng ra. Mà vì nhà có thêm một câu chuyện.
Mùa xuân, rốt cuộc, là câu chuyện ta kể lại bằng những đồ vật giản dị. Một cành đào nói về sự mềm mại. Một chậu quất nói về sự đủ đầy. Một túi quýt nói về may mắn. Hoa bưởi nói về sự thanh sạch. Và chiếc xe đạp chở xuân qua phố nói về một thành phố vẫn còn khả năng dịu dàng.
Nếu bạn hỏi tôi xuân nằm ở đâu, tôi sẽ không tìm trong pháo hoa. Tôi sẽ tìm trong khoảnh khắc người ta cúi xuống tỉa lá. Trong tiếng dây buộc siết lại cho chắc. Trong mùi hoa bưởi thoảng qua rồi ở lại. Trong cái se lạnh khiến ta kéo cổ áo lên và mỉm cười.
Và trong ánh mắt của người mang mùa mới về nhà. Ánh mắt ấy thường sáng hơn bình thường một chút. Như thể họ vừa tìm thấy một điều quen, mà tưởng đã quên.
Ảnh đẹp từ Nguyễn Ngọc Tú
CÓ THỂ BẠN SẼ THÍCH
