Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar

Xuyên qua con đường đất, tôi đặt chân đến Kayan Taryar - ngôi làng đơn sơ giữa lòng núi, nơi cư trú của cộng đồng người cổ dài đến từ bên kia biên giới.

Quynh Mai
Quynh Mai
0
0
Chia sẻ

Kayan Taryar (còn được gọi là Ban Mai Nai Soi hoặc Kayan Tayar) là một ngôi làng của cộng đồng người Kayan thuộc tỉnh Mae Hong Son, miền Bắc Thái Lan. Nơi đây được biết đến qua hình ảnh những phụ nữ đeo vòng đồng quanh cổ, một tập tục văn hóa đặc trưng khiến cộng đồng này thường được khách du lịch gọi bằng tên Long Neck Karen (người Karen cổ dài). Tuy nhiên, đằng sau tập tục đặc trưng ấy là câu chuyện về người Kayan, một cộng đồng có nguồn gốc từ Myanmar, từng phải rời quê hương và tìm cách duy trì bản sắc văn hóa trên vùng đất mới.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Khung cảnh đơn sơ của làng Kayan Taryar ở gần biên giới Thái Lan - Myanmar.

Con đường đất dẫn vào làng xóc nảy đầy sỏi đá, lớp bụi dày đóng thành từng mảng trên lá cây hai bên đường. Thứ duy nhất soi sáng cho con đường này là ánh nắng mặt trời cuối ngày còn rọi đến khoảng trống phía xa, nơi thấp thoáng những nếp nhà được dựng từ tre, gỗ. Khi đến nơi, trước mắt tôi là một ngôi làng nhỏ đơn sơ chừng hơn chục hộ nằm lọt thỏm giữa bốn bề rừng núi, không có lấy một công trình bê tông nào, kể cả mặt đất nơi tôi đang đứng.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Con đường đất dẫn vào làng dài khoảng 3 km.
Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Đa phần các căn nhà được dựng từ gỗ, tre, nứa, lợp mái tôn.

Những chiếc vòng đồng và bản sắc của người Kayan

Tôi vốn đã biết những chiếc vòng kim loại màu vàng ánh đồng là điểm nhận diện đặc trưng của những người phụ nữ Kayan. Tập tục này thường bắt đầu từ khi các bé gái còn nhỏ, sau đó những chiếc vòng được bổ sung thêm theo từng giai đoạn trưởng thành. Qua thời gian, những vòng kim loại xếp chồng quanh cổ trở thành dấu hiệu nhận diện đặc trưng của cộng đồng, đồng thời gắn với quan niệm về vẻ đẹp và truyền thống được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Một phụ nữ Kayan đang giới thiệu cho khách du lịch ghé thăm làng về những chiếc vòng trên cổ.

Trên thực tế, những chiếc vòng không thực sự kéo dài các đốt sống cổ như nhiều người vẫn hình dung. Thay vào đó, trọng lượng của chúng tạo áp lực lên vùng xương đòn và lồng ngực, khiến phần cổ trông dài hơn so với tỷ lệ cơ thể thông thường. Tập tục này có nhiều cách lý giải về nguồn gốc và ý nghĩa, từ quan niệm thẩm mỹ đến những câu chuyện dân gian được lưu truyền trong cộng đồng.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Những người phụ nữ lớn tuổi mặc trang phục truyền thống và đeo vòng cổ ngay cả trong sinh hoạt thường ngày.

Nhưng sau khi đi một vòng làng quan sát, tôi nhận thấy dường như tập tục này chỉ còn những thế hệ lớn tuổi tiếp nối. Một số phụ nữ trẻ tuổi và phần lớn trẻ em tại đây không còn đeo vòng cổ. Sự thay đổi ấy phần nào phản ánh những chuyển biến trong đời sống cộng đồng, khi giáo dục và cơ hội tiếp xúc với xã hội bên ngoài mở ra những lựa chọn khác cho thế hệ sau.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Một phụ nữ Kayan bên cạnh những chiếc khăn dệt thủ công tại làng.

Bên cạnh những chiếc vòng đồng, văn hóa Kayan còn được thể hiện qua trang phục và nghề dệt thủ công. Những tấm vải với màu sắc, hoa văn đặc trưng được sử dụng để may trang phục và làm các sản phẩm phục vụ đời sống. Nghề dệt không chỉ gắn với kỹ năng thủ công của phụ nữ mà còn là một phần di sản được truyền qua các thế hệ. Trong bối cảnh du lịch phát triển, sản phẩm dệt và đồ lưu niệm cũng trở thành nguồn thu nhập bổ sung cho một số gia đình.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Những cửa hàng lưu niệm và đổ thủ công nằm dọc lối đi chính dẫn vào làng.

Từ quê hương Myanmar đến cuộc sống ở miền Bắc Thái Lan

Trước khi đến làng Kayan Taryar, tôi chủ yếu biết đến cộng đồng này qua hình ảnh những phụ nữ đeo vòng cổ. Nhưng câu chuyện về nguồn gốc của họ lại đưa tôi đến một vùng đất khác: bang Kayah, thuộc miền Đông Myanmar, nơi được xem là quê hương của người Kayan.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Hình tượng người phụ nữ cổ dài được chế tác thành những món đồ lưu niệm bán cho khách du lịch tại làng.

Trong nhiều thập niên, khu vực này trải qua những biến động chính trị và xung đột kéo dài. Từ những năm 1980, nhiều gia đình Kayan rời bỏ nơi sinh sống, di chuyển đến khu vực biên giới Thái Lan để tìm kiếm sự an toàn. Một bộ phận trong số đó định cư tại tỉnh Mae Hong Son, hình thành các cộng đồng sinh sống trong những khu vực dành cho người di cư và tị nạn.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Ngôi làng nằm khuất sâu, được bao quanh bốn bề bởi núi và cây rừng.
Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Khi cần ra ngoài, người dân phải chạy xe máy xuyên qua đoạn đường đất đá gập ghềnh.
Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Toàn bộ ngôi làng không có công trình bê tông.

Lịch sử của các làng Kayan tại đây còn gắn với sự phát triển của du lịch văn hóa. Trong thập niên 1980, hình ảnh phụ nữ cổ dài nhanh chóng thu hút sự chú ý của khách tham quan, trở thành yếu tố được khai thác trong hoạt động quảng bá du lịch địa phương. Từ một số điểm đón khách ban đầu, các cộng đồng Kayan dần xuất hiện tại nhiều khu vực khác nhau ở Mae Hong Son.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Những món quà lưu niệm dễ thấy tại làng Kayan Taryar.

Du lịch ngoài mang đến cơ hội tạo thu nhập thông qua việc bán sản phẩm thủ công và đón khách tham quan còn giúp người dân giới thiệu nét văn hoá đặc trưng của cộng đồng người Kayan. Tôi nghĩ, đây là khía cạnh khiến câu chuyện về Kayan Taryar đáng để tìm hiểu sâu hơn. Những chiếc vòng đồng có thể là lý do khiến du khách tìm đến, nhưng chúng không thể đại diện cho toàn bộ cuộc sống của người Kayan. Đằng sau hình ảnh quen thuộc ấy còn có những gia đình với lịch sử di cư riêng, những nghề thủ công được duy trì qua nhiều thế hệ và cả những thay đổi trong cách người trẻ nhìn nhận di sản của cộng đồng.

Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Một quầy hàng lưu niệm trong làng.
Những người phụ nữ cổ dài ở biên giới Thái Lan - Myanmar
Những món đồ được chế tác thủ công tại làng.

Ngôi làng Kayan Taryar tuy nhỏ bé và đơn sơ nhưng đã giúp tôi nhận ra rằng một cộng đồng có thể mang theo văn hóa từ quê hương cũ, nhưng cách họ duy trì và trao truyền những giá trị ấy sẽ luôn thay đổi theo thời gian. Có lẽ, hiểu được điều đó cũng là cách để nhìn Kayan Taryar vượt ra ngoài hình ảnh một ngôi làng du lịch nổi tiếng với những người phụ nữ cổ dài.

like
comment
save
fb share
copy link