Du lịch giáo dục: Ngành lữ hành bắt đầu nói ngôn ngữ của giáo dục và bản sắc
Khi thế giới nói nhiều hơn về immersion travel hay travel-learning, thị trường du lịch Việt Nam cũng bắt đầu đặt lại câu hỏi: điều gì khiến chuyến đi trở nên đáng nhớ, đủ sâu và đủ ý nghĩa?
Giữa làn sóng dịch chuyển ấy, du lịch không còn đơn thuần là di chuyển tham quan nhìn ngắm các điểm đến, mà dần trở thành một phương thức học tập mở, nơi con người quan sát, đối thoại và hiểu thế giới thông qua chính trải nghiệm sống của mình. Với Hải Âu Cần Thơ, câu trả lời không nằm ở số lượng điểm đến hay độ “check-in”, mà ở khả năng tạo ra không gian học tập sống, nơi con người học cách hiểu thế giới và hiểu chính mình.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Sương, Tổng giám đốc Công ty TNHH Nhà Hàng Khách Sạn Và Du Lịch Hải Âu Cần Thơ & Công ty Cổ phần SeaCorp Academies, cho rằng du lịch giáo dục chỉ thực sự có ý nghĩa khi vượt ra khỏi khuôn khổ của hoạt động ngoại khóa. “Nếu chỉ đưa người học ra khỏi lớp học để tham quan, thì đó mới là trải nghiệm bề mặt. Điều chúng tôi theo đuổi là tạo ra những không gian để người trẻ được chạm vào đời sống thật, bằng cảm xúc và sự hiện diện của chính mình.”
Từ triết lý đó, trong hơn một thập kỷ phát triển du lịch giáo dục, Hải Âu từng bước định hình HaiAu Educursions như hệ sinh thái học tập mở. Mỗi hành trình không thiết kế như một tour, mà đó là một cấu trúc học tập có chủ đích, dựa trên nền tảng học thuật, kết hợp với nghiên cứu về di sản, văn hóa và khoa học xã hội.
Thay vì mô hình “nghe và ghi nhớ”, người học được mời tham gia, quan sát, đối thoại và cùng cộng đồng địa phương đồng kiến tạo giá trị. Những khái niệm như community-based learning hay project-based learning không còn nằm trên giáo trình, mà trở thành trải nghiệm sống động trong từng điểm dừng chân.
“Học tập chỉ thực sự diễn ra khi người học cảm thấy mình là một phần của bối cảnh. Khi đó, kiến thức không còn nằm trên giấy, mà nằm trong ký ức và cảm xúc” bà Ngọc Sương chia sẻ.
Nội địa hóa xu hướng bằng bản sắc
Nếu immersion travel là xu hướng toàn cầu, thì cách mỗi thị trường tiếp nhận và triển khai xu hướng đó lại phụ thuộc sâu sắc vào bối cảnh văn hóa và hệ giá trị bản địa.
Du lịch giáo dục tại Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn phát triển quan trọng, khi giáo dục ngày càng mở rộng không gian học tập ra ngoài lớp học. Nhìn về 3–5 năm tới, Hải Âu xác định đây là hướng đi chiến lược, với khoảng 80% nguồn lực dành cho du lịch giáo dục dưới thương hiệu HaiAu Educursions.
Sự lựa chọn này không đơn thuần dựa trên xu hướng, mà bắt nguồn từ hệ giá trị cốt lõi của SeaCorp, nơi nông nghiệp hữu cơ, văn hóa và lòng tự tôn dân tộc là những trụ cột xuyên suốt. Từ đó, Hải Âu kiên định với ba trục phát triển: văn hóa – nông nghiệp – cộng đồng.
Giữa làn sóng hội nhập, Hải Âu không chọn sao chép các mô hình quốc tế, mà bắt đầu từ chính tri thức bản địa. Yếu tố địa phương luôn là trung tâm trong thiết kế sản phẩm, từ nông nghiệp, làng nghề đến các hình thức “di sản sống” đương đại.
Một cuốn “hộ chiếu nông nghiệp” với những thử thách khám phá nhỏ giúp người tham gia hiểu sâu về sinh kế và đất đai; trong khi các mô hình team building ứng dụng công nghệ cao lại mang đến trải nghiệm linh hoạt, phù hợp với doanh nghiệp và giới trẻ đô thị.
Sự kết hợp này cho phép sản phẩm vừa hiện đại, vừa không đánh mất gốc rễ văn hóa. “Hội nhập không có nghĩa là làm mờ đi bản sắc. Ngược lại, càng hội nhập, chúng tôi càng cần đứng vững trên nền tảng di sản của mình” bà Ngọc Sương nhấn mạnh.
Một thị trường đang lớn cùng nhận thức
Điểm chạm quan trọng trong mô hình của Hải Âu nằm ở cách nhìn về cộng đồng địa phương. Cộng đồng không phải là “bối cảnh” để du khách bước vào, mà là chủ thể đồng kiến tạo trải nghiệm.
“Chúng tôi không đặt câu hỏi ưu tiên kiến thức hay trải nghiệm, mà đặt câu hỏi làm thế nào để cộng đồng thực sự được tôn trọng và tham gia một cách chủ động” bà Ngọc Sương chia sẻ.
Tri thức dân gian, nhịp sống bản địa và sinh kế truyền thống được giữ nguyên tính tự nhiên, tránh trình diễn hay chiếm dụng. Người tham gia không “xem” cộng đồng, mà sống cùng cộng đồng, dù chỉ trong một khoảng thời gian ngắn.
Chính trong những khoảnh khắc ấy, du lịch giáo dục tạo ra giá trị lớn nhất: những thay đổi nhỏ nhưng bền vững trong nhận thức và hành vi của người học. Đó có thể là việc một học sinh lần đầu tiếp xúc sâu với văn hóa Chăm và vượt qua những định kiến vô thức; hay những câu hỏi đầy suy tư về môi trường và sinh kế bền vững trong chương trình Road to Net Zero.
“Chúng tôi tin rằng sự thay đổi bền vững không đến từ việc bị dạy, mà từ việc được chạm. Khi cảm xúc được đánh thức, hành động sẽ tự nhiên xuất hiện.”
Từ tour đến hành trình sống
Trong một thị trường ngày càng cạnh tranh, Hải Âu không tìm cách làm khác để nổi bật, mà chọn làm sâu để khác biệt. Triết lý “tự tôn dân tộc” và “sự tử tế” được cụ thể hóa trong từng chi tiết vận hành, từ cách kể câu chuyện văn hóa, làm việc với cộng đồng, đến việc đảm bảo an toàn thể chất và tinh thần cho người tham gia.
Trong nhịp sống số hóa và đô thị hóa nhanh, du lịch giáo dục mở ra khoảng lặng cần thiết, nơi người trẻ có cơ hội kết nối lại với đất đai, con người và cội nguồn. Khi di sản được kể bằng ngôn ngữ của thế hệ mới, truyền thống không còn nằm yên trong quá khứ, mà trở thành chất liệu sống cho sáng tạo và hội nhập.
Du lịch giáo dục sẽ mở ra một nhịp đi khác, chậm hơn, sâu hơn và có ý thức hơn. Khi hành trình không chỉ để đi, mà để hiểu và trưởng thành, ngành lữ hành bắt đầu tìm lại vai trò nguyên bản của mình: kết nối con người với đất đai, văn hóa và chính bản thân họ. Đó cũng là lúc du lịch không còn là điểm đến, mà trở thành một phần của hành trình sống.
