Xếp hàng ăn đậu hũ vàng chấm muối hẹ để “lấy hên” đầu năm
Mỗi mùa Nguyên Tiêu, quầy đậu hũ vàng chấm muối hẹ tại Hội quán Nghĩa An lại đông nghịt khách. Người ta đến không chỉ để ăn ngon, mà còn để mang theo một chút may mắn đầu năm.
Mỗi mùa Nguyên Tiêu, Chợ Lớn lại bước vào một nhịp sống rất riêng. Không khí lễ hội lan qua từng con phố, len vào các hội quán, quầy hàng, hàng ăn nhỏ, rồi đọng lại trong tiếng người gọi nhau, trong mùi nhang thoảng nhẹ, trong ánh đèn và sắc màu náo nhiệt của một vùng đất lâu nay vẫn giữ được căn cốt văn hóa của cộng đồng Hoa giữa lòng TP.HCM.
Ở đó, có những món ăn không chỉ để no. Chúng gợi nhớ tập quán, ký ức và niềm tin. Đậu hũ vàng chấm muối hẹ ở Hội quán Nghĩa An là một trong những món như thế.
Vào dịp đầu năm, quầy đậu hũ vàng của người Triều Châu tại hội quán luôn là nơi dễ nhận ra nhất. Người đứng nối hàng. Người ngồi chờ đến lượt. Người vừa ăn xong vẫn còn nấn ná trò chuyện. Có người chờ cả tiếng đồng hồ, nhưng vẻ mặt không sốt ruột. Sự kiên nhẫn ấy, ở một góc độ nào đó, cũng là một phần của trải nghiệm. Bởi với nhiều người, món ăn này không đơn thuần là một món quà vặt nổi tiếng ở Chợ Lớn. Nó là món ăn đầu năm, là một chút “lấy hên”, là cảm giác muốn bắt đầu năm mới bằng điều gì đó vừa quen thuộc vừa có ý nghĩa.
Giữa rất nhiều món ngon của khu Chợ Lớn, đậu hũ vàng vẫn có sức hút riêng. Sức hút ấy không đến từ sự cầu kỳ. Ngược lại, món ăn gây thương nhớ bởi sự mộc mạc. Miếng đậu được làm theo kiểu truyền thống, nổi bật với lớp vỏ vàng óng nhờ ngâm nghệ. Màu vàng ấy khiến món ăn bắt mắt ngay từ cái nhìn đầu tiên. Khi đem chiên, lớp ngoài trở nên giòn nhẹ, còn phần trong vẫn mềm và béo. Chỉ riêng sự đối lập về kết cấu ấy cũng đủ khiến món ăn có cá tính.
Nhưng nếu chỉ có đậu hũ, món ăn có lẽ chưa thể trở thành một địa chỉ mà người ta sẵn sàng xếp hàng dài để đợi. Điều giữ chân thực khách lại nằm ở chén muối hẹ xanh mướt đặt bên cạnh. Đó mới là phần làm nên bản sắc.
Muối hẹ ở đây có màu xanh dịu, dậy mùi nhưng không gắt. Vị mằn mặn vừa phải, đủ để nâng vị đậu lên mà không lấn át. Nước chấm được pha theo công thức riêng, vì thế khó lẫn với những kiểu chấm thông thường. Khi miếng đậu vàng giòn gặp thứ nước chấm thơm hăng nhẹ của hẹ, vị giác như được đánh thức theo một cách rất riêng. Không ồn ào, không quá mạnh, nhưng nhớ lâu.
Một phần ăn thường không quá lớn. Miếng đậu được cắt làm bốn, ăn cùng rau thơm và bánh tráng. Cách ăn cũng không cầu kỳ. Chỉ cần đặt miếng đậu lên bánh tráng, thêm ít rau, cuốn lại rồi chấm đẫm vào chén muối hẹ. Cắn một miếng, cái giòn tan ở lớp vỏ đi trước, cái mềm béo của phần đậu theo sau, rồi cuối cùng là mùi hẹ thoảng lên nơi đầu lưỡi. Hương vị ấy khiến người ta hiểu vì sao món ăn này được yêu thích suốt nhiều năm.
Ở một nơi như Chợ Lớn, món ngon không thiếu. Nhưng không phải món nào cũng mang trong mình một lớp nghĩa văn hóa rõ rệt. Đậu hũ vàng chấm muối hẹ là một ví dụ đẹp cho việc ẩm thực có thể gắn với niềm tin cộng đồng như thế nào. Màu vàng của đậu gợi liên tưởng đến sự đủ đầy, may mắn. Việc ăn món này vào dịp đầu năm, nhất là trong mùa Nguyên Tiêu, vì thế dần trở thành một thói quen đẹp của nhiều người. Họ đến ăn không chỉ vì thèm, mà còn vì muốn có một khởi đầu thuận lợi, muốn mang theo một chút lộc đầu năm bằng một cách rất đời thường.
Chợ Lớn vốn là nơi những tập tục cũ vẫn sống cùng đời sống hiện đại. Ở đây, người ta có thể bắt gặp hình ảnh rất mới của một thành phố lớn, nhưng cũng dễ dàng chạm vào những nếp sinh hoạt lâu đời của cộng đồng Hoa. Lễ hội, hội quán, món ăn, lời chúc đầu năm, cách người ta đi lễ rồi ghé ăn một món quen… tất cả đan vào nhau, tạo nên một nhịp sống rất khó nhầm lẫn. Quầy đậu hũ vàng ở Hội quán Nghĩa An cũng nằm trong dòng chảy ấy.
Điều thú vị là món ăn này không cần quảng bá phô trương mà vẫn đông khách. Sự nổi tiếng của nó lớn lên từ truyền miệng. Người này rủ người kia. Người từng ăn rồi lại dẫn bạn bè quay lại. Có người xem đây là “nghi thức” đầu năm. Có người coi là một trải nghiệm ẩm thực nhất định phải thử khi đến Chợ Lớn dịp Nguyên Tiêu. Cứ như vậy, quầy nhỏ trong hội quán trở thành một điểm hẹn.
Khung cảnh quanh quầy hàng cũng góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng. Người ngồi chen kín một góc hội quán. Tiếng gọi món, tiếng chuyện trò, tiếng chén đũa chạm nhau, mùi thơm của đậu chiên mới ra chảo hòa vào không khí. Mọi thứ tạo nên một cảm giác rất sống động. Không phải kiểu đông đúc khiến người ta mệt. Trái lại, đó là thứ nhộn nhịp có hồn. Người ta đến đây, ngoài việc ăn, còn để chạm vào bầu không khí đầu năm ở Chợ Lớn, nơi mà mọi giác quan đều được đánh thức.
Có lẽ vì thế mà món ăn này dễ khiến người ta nhớ. Nhớ không chỉ vì ngon, mà vì nó gắn với một bối cảnh rất cụ thể. Ăn đậu hũ vàng ở nơi khác có thể vẫn ngon. Nhưng ăn trong mùa Nguyên Tiêu, giữa Hội quán Nghĩa An, giữa dòng người đi lễ và tìm món lấy hên đầu năm, cảm giác sẽ khác. Bối cảnh làm nên ý nghĩa. Ý nghĩa làm sâu thêm hương vị.
Đối với người yêu du lịch trải nghiệm, những điểm chạm như vậy luôn quý. Bởi du lịch ngày nay không chỉ là đến đâu, check-in gì, ăn món nào nổi tiếng. Nhiều người tìm kiếm một lớp sâu hơn: món ăn đó thuộc về cộng đồng nào, xuất hiện vào dịp nào, gắn với niềm tin ra sao, vì sao người ta vẫn giữ thói quen ấy qua nhiều năm. Đậu hũ vàng chấm muối hẹ ở Chợ Lớn trả lời được những câu hỏi ấy theo cách rất tự nhiên.
Món ăn này cũng cho thấy một điều: giá trị của ẩm thực địa phương không nằm ở sự phức tạp. Nhiều khi, thứ khiến một món ăn sống bền trong lòng người lại là sự rõ ràng trong hương vị và sự chân thành trong cách nó hiện diện. Một miếng đậu vàng. Một chén muối hẹ. Ít rau thơm, bánh tráng. Nguyên liệu không nhiều. Cách ăn không khó. Nhưng khi đặt đúng vào không gian văn hóa của nó, món ăn bỗng trở nên giàu sức gợi.
Trong nhịp sống đô thị ngày càng nhanh, những món ăn mang theo tập quán như thế giúp người ta chậm lại một chút. Chờ một phần ăn. Ngồi giữa không gian đông vui. Quan sát người ra vào hội quán. Nghe câu chuyện của một gia đình vừa đi lễ xong. Thấy một nhóm bạn trẻ lần đầu thử món nổi tiếng. Bắt gặp những người lớn tuổi ăn rất chậm, rất quen, như thể đã lặp lại thói quen này suốt nhiều năm. Những chi tiết ấy làm nên chất phóng sự của Chợ Lớn. Ở đó, món ăn không đứng riêng một mình, mà nằm trong bức tranh rộng hơn của đời sống.
Với nhiều du khách, Chợ Lớn hấp dẫn bởi kiến trúc, hội quán, chùa miếu và kho tàng ẩm thực phong phú. Nhưng đôi khi, chính một quầy nhỏ đông người xếp hàng mới là nơi hé lộ rõ nhất tinh thần của vùng đất. Không hào nhoáng. Không dàn dựng. Chỉ là một món ăn truyền thống vẫn được người ta gìn giữ, yêu thích và tìm đến trong những thời điểm có ý nghĩa nhất của năm.
Đậu hũ vàng chấm muối hẹ vì thế không chỉ là món ngon mùa lễ. Nó là một mảnh ký ức tập thể. Nó kể về cộng đồng người Triều Châu ở Chợ Lớn bằng ngôn ngữ của vị giác. Nó cho thấy cách ẩm thực có thể nối liền quá khứ với hiện tại. Và nó nhắc rằng, đôi khi, may mắn đầu năm không phải điều gì quá lớn lao. Chỉ cần là một buổi ghé hội quán, đứng chờ giữa đám đông, cầm trên tay phần đậu còn nóng, chấm vào chén muối hẹ xanh, rồi bắt đầu năm mới bằng một hương vị mình tin là lành.
Trong rất nhiều trải nghiệm có thể mang về từ Chợ Lớn, đây là một trải nghiệm nhỏ nhưng đậm bản sắc. Nó đủ gần gũi để ai cũng có thể thử. Nó đủ riêng để ở lại trong trí nhớ. Và nó đủ chân thật để người ta muốn quay lại thêm một lần nữa, không chỉ vì ngon, mà vì cảm giác thân thuộc, ấm áp và có phần thiêng liêng mà món ăn ấy mang theo.
Đầu năm, người ta thường tìm kiếm những dấu hiệu tốt đẹp cho một hành trình mới. Ở Chợ Lớn, đôi khi dấu hiệu ấy không nằm ở điều gì xa xôi. Nó có thể bắt đầu từ một hàng người kiên nhẫn đứng đợi, từ một miếng đậu vàng giòn rụm, từ mùi hẹ dậy lên trong chén nước chấm, từ tiếng cười nói rôm rả trong góc hội quán. Một món ăn nhỏ. Một niềm vui nhỏ. Một niềm tin nhỏ. Nhưng đủ làm nên cái duyên rất riêng của ẩm thực Chợ Lớn mỗi mùa Nguyên Tiêu.
CÓ THỂ BẠN SẼ THÍCH
