Rize – Thủ phủ trà của Thổ Nhĩ Kỳ & một “nghi thức” mang tên trà nóng
Rize bên bờ Biển Đen kể câu chuyện Thổ Nhĩ Kỳ bằng hương trà: đồi xanh, mưa ẩm, ly İnce belli, ấm đôi çaydanlık và sự hiếu khách ấm như hơi trà.
Nếu Istanbul là nơi bạn nghe tiếng gọi của lịch sử, thì Rize lại là nơi bạn “ngửi” thấy Thổ Nhĩ Kỳ. Không cần đứng trước một công trình vĩ đại hay chen trong dòng người đông, bạn vẫn nhận ra mình đang ở một miền có bản sắc rõ ràng. Chỉ bằng mùi trà nóng lan ra từ một căn bếp nhỏ, một quán ven đường, hay từ chiếc ly thủy tinh thắt eo đặt trên đĩa lót. Rize không giới thiệu mình bằng lời. Rize mở đầu bằng hương.
Rize nằm bên bờ Biển Đen. Và Biển Đen ở đây không chỉ là một đường chân trời. Nó là hơi ẩm. Là mưa. Là lớp sương quấn quanh sườn núi. Chính cái ẩm đó tạo ra một khí hậu khiến lá trà dày, đậm, rồi khi pha lên có màu nâu hổ phách. Bạn nhìn màu trà và hiểu vì sao vùng đất này được gọi là thủ phủ trà của Thổ Nhĩ Kỳ. Những triền đồi xanh mướt, luống nối nhau như sóng, trải ra như một tấm thảm có nhịp điệu. Xanh không phải kiểu xanh “trang trí”. Xanh như một công việc kéo dài qua nhiều mùa.
Ở Rize, câu chuyện trà không bắt đầu từ quán xá. Nó bắt đầu từ bàn tay người hái. Điều này làm bạn thay đổi cách nhìn về một ly trà. Trà không còn là thứ “gọi thêm cho vui”. Trà trở thành kết quả của nhiều công đoạn: hái, hong, lên men, rồi mới thành một mẻ trà sẵn sàng “lên ấm”. Nhiều nông hộ vẫn thu hoạch theo kiểu nhỏ, làm thủ công. Nhỏ ở quy mô, nhưng không nhỏ ở sự kỹ lưỡng. Bạn có thể cảm nhận điều đó qua cách người ta nói về trà như nói về một phần đời sống, không phô trương, không khoa trương.
Và rồi, chỉ cần ghé một nhà dân hay một quán ven đường, trà xuất hiện tự nhiên như một lời chào. Không phải lời chào xã giao. Là lời chào có nhiệt. Có hơi. Có sự mời mọc rất nhẹ, nhưng khó từ chối. Trong nhiều điểm đến, bạn phải “đặt lịch” cho trải nghiệm. Ở Rize, trải nghiệm tự tìm đến bạn, lặng lẽ đặt lên bàn.
Người Thổ uống trà nóng trong chiếc ly thủy tinh nhỏ thắt eo – İnce belli. Dáng ly như nụ tulip. Nhìn tưởng chỉ để đẹp. Nhưng càng quan sát, bạn càng thấy nó có lý do. Dáng thắt eo giúp tay cầm vào phần “eo” mà không bị bỏng. Thủy tinh trong suốt làm màu trà ánh đồng hiện lên rõ rệt. Nhìn ly trà, bạn thấy cả một thứ thẩm mỹ rất đời thường: đẹp nhưng không xa cách, tinh tế nhưng không làm khó ai.
Trà thường được ủ bằng ấm đôi (çaydanlık). Bạn thấy hai ấm chồng lên nhau như một “cặp đôi” không tách rời. Trà rót ra có thể đậm (demli) hay nhạt (açık) tùy khẩu vị. Người ta không áp đặt cách uống. Họ để bạn chọn nhịp của mình: đậm để tỉnh táo, nhạt để kéo dài cuộc trò chuyện. Đôi khi, vài viên đường được đặt sẵn trên đĩa lót. Bạn không cần hỏi. Bạn chỉ cần nhìn. Ở đây, sự chu đáo là một thói quen.
Có một điều thú vị: trà ở Thổ Nhĩ Kỳ hiếm khi đứng một mình. Nó đi cùng “độ ngọt” rất duyên. Một miếng baklava giòn lớp, đậm bơ và hạt. Vài viên lokum mềm thơm. Hoặc bánh quy nhỏ để nhấm nháp. Trà nóng, không sữa, vị chát ấm làm nền. Như thể sinh ra để cân bằng những món tráng miệng ngọt ngào ấy. Bạn nhấp một ngụm trà, rồi cắn một miếng baklava, và tự nhiên thấy mọi thứ “vừa”. Vừa vị. Vừa nhịp. Vừa câu chuyện.
Nếu bạn để ý, bạn sẽ thấy trà ở Rize không chỉ là đồ uống. Nó là một nghi thức. Nhưng là nghi thức không cần nghiêm trang. Không cần trang phục. Không cần không gian “đúng chuẩn”. Nghi thức này diễn ra trong đời sống. Nó bắt đầu bằng việc rót một ly. Rồi hít hà. Rồi nhấp một ngụm. Và rồi, câu chuyện được kéo dài thêm bằng một miếng ngọt nhỏ. Mọi thứ xảy ra chậm, nhưng không hề lười. Chậm vì người ta biết điều gì đáng ưu tiên.
Rize vì thế không chỉ là điểm đến cho người yêu phong cảnh Biển Đen. Rize còn là nơi bạn học cách “đi chậm” theo nhịp trà. Ở những nơi khác, du lịch đôi khi là một cuộc chạy. Chạy để kịp check-in. Chạy để kịp danh sách. Chạy để kịp cảm giác “đáng tiền”. Còn ở đây, một ly trà nóng có thể khiến bạn dừng lại. Dừng để nhìn màu nâu hổ phách. Dừng để nghe tiếng mưa mỏng ngoài hiên. Dừng để nhận ra: thời gian chất lượng đôi khi chỉ là ngồi yên, cầm một chiếc ly ấm, và để sự hiếu khách lan ra.
Sự hiếu khách ở Rize không ồn ào. Nó giống hơi trà trong chiếc İnce belli. Ấm. Thật. Tỏa ra chậm. Bạn không bị hỏi dồn dập. Bạn không bị “mời mua” bằng những câu quá đà. Bạn được mời ngồi. Được mời uống. Được mời chia sẻ. Và khi bạn nhận ra mình đang mỉm cười trong một khoảnh khắc rất bình thường, bạn hiểu vì sao Rize đáng nhớ.
Một miền đất có thể được định nghĩa bằng nhiều thứ: cảnh quan, khí hậu, món ăn, kiến trúc. Nhưng với Rize, có lẽ định nghĩa ngắn nhất là: một miền sống cùng trà. Trà ở đây là công việc, là thói quen, là lời chào, là nhịp sống. Trà kết nối người với người. Trà kéo chậm những cuộc gặp. Trà làm mềm những khoảng cách.
Bạn rời Rize, có thể bạn sẽ nhớ những triền đồi xanh như sóng. Bạn sẽ nhớ cái ẩm của mưa quấn quanh sườn núi. Bạn sẽ nhớ màu trà ánh đồng trong ly thủy tinh thắt eo. Nhưng điều ở lại lâu hơn thường là cảm giác. Cảm giác được “đón” bằng một điều giản dị. Cảm giác được cho phép đi chậm. Cảm giác rằng, đôi khi, một nơi chạm vào bạn không phải bằng điều lớn lao, mà bằng một nghi thức nhỏ lặp lại mỗi ngày: rót trà, nâng ly, nhấp một ngụm, và để ấm áp lan ra.
CÓ THỂ BẠN SẼ THÍCH
