Bangkok mạ vàng: Khi niềm tin hoá thành ánh sáng
Bangkok lấp lánh từ vàng thếp trên tượng Phật, mái chùa, đỉnh tháp. Ở Wat Pho, Wat Traimit hay Erawan Shrine, “lộng lẫy” là một cách tôn kính—và là lời mời sống chậm.
Bangkok có nhiều thứ khiến người ta nhớ: tiếng xe máy lách qua dòng xe, mùi đồ nướng ở góc phố, những trung tâm thương mại sáng rực, và nhịp sống luôn như đang chạy trước một bước. Nhưng Bangkok còn có một thứ ánh sáng khác. Không phải ánh mặt trời nhiệt đới. Không phải ánh đèn bảng hiệu. Mà là ánh vàng.
Ánh vàng ấy xuất hiện trên tượng Phật, mái chùa, đỉnh tháp. Nó không đứng một mình. Nó đi cùng khảm kính lấp lánh, cùng những mảng trang trí tỉ mỉ. Nhìn kỹ, bạn sẽ thấy “lộng lẫy” ở Bangkok không nhất thiết là khoe khoang. Nhiều khi, đó là một ngôn ngữ tôn kính. Người Thái không chỉ đi chùa để ghé thăm. Họ đi như bước vào vùng sáng, nơi điều thiêng có hình hài cụ thể, có màu sắc cụ thể, có “độ ấm” rất thật.
Điều đáng nói là cảm giác choáng ngợp ở Bangkok không đến từ kích thước đơn thuần. Nhiều ngôi chùa không cần quá đồ sộ vẫn khiến người ta đứng lại. Bởi vẻ uy nghi nằm ở sự tỉ mỉ. Ở một thứ kỷ luật thẩm mỹ. Ở cách bề mặt được chăm chút đến mức ánh sáng như bám vào từng chi tiết nhỏ. Khảm kính bắt sáng. Vàng thếp giữ độ ấm. Các mảng trang trí không chỉ để đẹp. Chúng tạo ra một không khí. Một nhịp thở.
Nếu cần một nơi để hiểu “vàng không chói”, Wat Pho là điểm mở đầu dễ thuyết phục. Trong khuôn viên Wat Pho, bức tượng Phật nằm nổi tiếng dài 46 mét, cao khoảng 15 mét, được thếp/gilded và gắn với hình ảnh Đức Phật nhập Niết bàn. Người ta thường đứng trước pho tượng ấy khá lâu. Không hẳn vì muốn chụp ảnh. Mà vì khó rời mắt.
Ở đây, vàng không phải kiểu vàng khiến mắt phải nheo lại. Nó ấm. Nó đều. Nó giống một tấm chăn ánh sáng phủ lên sự tĩnh tại. Và khi biết bức tượng đại diện cho khoảnh khắc “đi vào Niết bàn”, cảm giác dịu lại đến tự nhiên. Thậm chí, chi tiết đôi bàn chân được trang trí cầu kỳ (như khảm xà cừ, mô típ biểu tượng) cũng góp phần làm không gian trở nên… nghiêm trang theo cách rất người.
Bangkok, vì vậy, không chỉ là thành phố để “xem”. Bangkok là thành phố để “chậm”. Có những điểm đến khiến du khách chạy theo checklist. Có những điểm đến khiến người ta đứng yên. Wat Pho thuộc vế thứ hai.
Nhưng nếu Wat Pho cho bạn cảm giác vàng như một vòng tay ấm, thì Wat Traimit lại cho bạn thấy vàng như một “kỳ tích” hữu hình. Ngôi chùa này nổi tiếng vì tượng Golden Buddha (Phra Phuttha Maha Suwanna Patimakon) bằng vàng, nặng khoảng 5,5 tấn. Con số ấy nghe như một tiêu đề báo chí. Nhưng khi đứng trước tượng, bạn hiểu vì sao người ta gọi đó là “cú chói sáng” của Bangkok—một chói sáng không làm người ta khó chịu, mà làm người ta kinh ngạc.
Tượng ở Wat Traimit không chỉ là một “điểm check-in”. Nó là câu chuyện về niềm tin và sự gìn giữ. Chính sự tồn tại của một pho tượng vàng với quy mô ấy nhắc rằng: đôi khi, giá trị linh thiêng và giá trị vật chất nằm cạnh nhau. Và cách con người đối xử với chúng mới là điều quan trọng. (Những tài liệu giới thiệu phổ biến cũng nhấn mạnh tượng cao khoảng 3m và nặng 5,5 tấn.)
Điều thú vị là Bangkok không “để” niềm tin ở một góc cổ kính. Bangkok đặt niềm tin ngay giữa trung tâm hiện đại. Một trong những minh chứng rõ ràng nhất là Erawan Shrine (Thao Maha Phrom Shrine) ở khu Ratchaprasong. Đây là một ngôi miếu nổi tiếng, thờ Phra Phrom—cách người Thái gọi/hiểu về Brahma trong truyền thống Ấn giáo, và cũng là một ví dụ điển hình của sự giao thoa tín ngưỡng tại Thái Lan.
Erawan Shrine không cần mái ngói cong đồ sộ. Nó giống một “góc thở” giữa dòng xe và các tòa nhà. Nhưng góc nhỏ ấy luôn có người dâng hoa, thắp hương, cầu điều lành. Không khí ở đây đặc biệt vì nó không tách khỏi đô thị. Nó ở trong đô thị. Niềm tin không bị cất đi. Nó sống cùng nhịp đời thường.
Khi nhìn kỹ, bạn sẽ thấy một điều xuyên suốt: Bangkok không dùng vàng để “trang trí cho sang”. Bangkok dùng vàng như một ngôn ngữ biểu đạt sự tôn kính. Vàng phủ lên tượng Phật, lên tháp, lên những chi tiết trang trí—như cách người ta nâng một điều quan trọng lên cao hơn đời sống thường nhật, nhưng vẫn giữ nó ở ngay trước mắt.
Và vì thế, hành trình đi qua những “mảng vàng” ở Bangkok không chỉ là hành trình thị giác. Nó là hành trình cảm xúc. Bạn bắt đầu bằng choáng ngợp. Bạn tiếp tục bằng thán phục trước sự tỉ mỉ. Rồi bạn kết thúc bằng một trạng thái dịu lại. Không cần ai dạy. Không cần ai nhắc. Thành phố tự làm việc đó bằng ánh sáng của mình.
Cũng có người đặt câu hỏi: liệu sự lộng lẫy này có bị “du lịch hoá” không? Có bị biến thành sân khấu để chụp ảnh không? Câu hỏi ấy không sai. Bangkok đông du khách. Những điểm linh thiêng cũng là điểm nổi tiếng. Nhưng có lẽ, điều quan trọng là cách ta bước vào không gian ấy. Nếu bạn đi như người “đến xem”, bạn sẽ chỉ thấy vàng. Nếu bạn đi như người “đến hiểu”, bạn sẽ thấy vì sao vàng ở đây ấm.
Wat Pho nhắc bạn về sự tĩnh tại. Wat Traimit nhắc bạn về một kỳ tích vật chất gắn với câu chuyện gìn giữ. Erawan Shrine nhắc bạn rằng đức tin vẫn có thể thở giữa ngã tư hiện đại. Ba điểm ấy, đặt cạnh nhau, tạo thành một bản đồ cảm xúc của Bangkok—một Bangkok rực rỡ không chỉ để ngắm, mà để sống chậm lại.
Ở nhiều thành phố, ánh sáng là thứ thuộc về thời tiết. Ở Bangkok, ánh sáng còn là thứ thuộc về niềm tin. Và đôi khi, chính thứ ánh sáng ấy khiến người ta muốn điều chỉnh nhịp bước của mình: đi chậm hơn một chút, nhìn lâu hơn một chút, và tôn trọng những điều mình chưa kịp hiểu hết.
Bangkok mạ vàng, rốt cuộc, không phải câu chuyện về kim loại quý. Đó là câu chuyện về cách một nền văn hoá biến sự tôn kính thành hình ảnh. Biến đức tin thành ánh sáng nhìn thấy được. Và khi ánh sáng ấy phủ lên thành phố, nó phủ luôn lên người đi ngang qua—một cách nhẹ nhàng, nhưng đủ sâu để còn nhớ sau chuyến đi.
CÓ THỂ BẠN SẼ THÍCH
